Ndërsa spitalet publike vuajnë për fashat më të thjeshta, shkollat mbyllen për mungesë fondesh dhe shtresat vulnerabël trajtohen me lëmosha qesharake, qeveria ka zgjedhur të bëjë “të mirën” me ata që i kanë vjedhur dhe i fshihen shtetit. Shifrat e fundit zyrtare të dala nga Administrata Doganore zbulojnë një skandal të vërtetë moral dhe ekonomik: me qindra miliona lekë detyrime, gjoba dhe kamatëvonesa të papaguara po fshihen me një të rënë të lapsit përmes ligjit të faljes me kusht.
Ky operacion i pastër amnistie për shkelësit e ligjit jo vetëm që zbraz buxhetin e shtetit në një kohë krizë sociale, por funksionon si një dekurajim kriminal dhe një fyerje e hapur për çdo biznes të ndershëm e qytetar të rregullt që paguan çdo taksë deri në qindarkën e fundit.
Dhuratë për shkelësit: Mbi 670 milionë lekë të fshira në dogana
Të dhënat e sapo mbyllura për afatin e parë të 30 qershorit 2026 tregojnë përmasat e kësaj humnere financiare. Për periudhën 2015–2019, plot 260 subjekte që kishin shkelur rregullat doganore përfituan nga shuarja e detyrimeve. Skema është e thjeshtë: mjafton të paguaje gjysmën e borxhit dhe shteti të falte gjysmën tjetër, duke të fshirë plotësisht penalitetet dhe kamatëvonesat. Përfundimi? U falën plot 168.6 milionë lekë, ndërsa në buxhet u arkëtuan vetëm 66.1 milionë lekë.
Por çmenduria nuk ndalet këtu. Ndërsa bizneset e rregullta kontrollohen e gjobiten për gabimin më të vogël në faturim, Doganat kanë kryer edhe një proces “fshirjeje automatike” të detyrimeve për debitorët e periudhës deri në fund të vitit 2014. Deri më tani, në 264 raste të përfunduara, janë fshirë nga regjistrat plot 505.5 milionë lekë detyrime.
Në total, deri në këtë fazë, shteti shqiptar u ka bërë dhuratë subjekteve debitore mbi 670 milionë lekë (rreth 6.7 milionë euro) para që duhej të shkonin në arkën e përbashkët.
Drejtësia e përmbysur: Kush është i rregullt, del budalla
Mesazhi që ky ligj përcjell në shoqëri është shkatërrues: Në Shqipëri nuk ia vlen të zbatosh ligjin. Sipërmarrësi që ka marrë kredi, që është futur në borxhe dhe ka paguar çdo detyrim doganor në kohë për të qenë korrekt me shtetin, sot trajtohet si “budalla”. Ndërsa ai që ka bërë evazion, që ka zvarritur gjyqet e që ka injoruar doganat për vite me rradhë, sot ulet në tavolinë me qeverinë për të negociuar se sa përqind të borxhit ka dëshirë të paguajë.
Ky sistem i kalbur dekurajon totalisht formalizimin e ekonomisë dhe nxit evazionin e radhës, pasi bizneset e marrin mesazhin e qartë: “Vidhni sot, se pas pak vitesh vjen amnistia e radhës dhe i lanë gjërat me gjysmë çmimi.”
Milionat e falura, ndërsa sektorët socialë lëngojnë
Ku do të shkonin këto para të falura nëse shteti do të përdorte forcën e ligjit për t’i vjelë?
-
Do të ishin qindra paketa ndihme apo rritje pensionesh për ata që sot nuk sigurojnë dot bukën e gojës.
-
Do të ishin fonde për qendra shëndetësore që nuk kanë as mjetet minimale të ndihmës së shpejtë.
-
Do të ishin investime në shkolla e kopshte ku fëmijët ende ngrohen me reflektorë në mes të dimrit.
Por jo. Prioriteti i këtij shteti nuk janë pensionistët, as të sëmurët dhe as arsimi. Prioriteti është rehatia e subjekteve që kanë guximin të sfidojnë hapur ligjin. Dhe skandali vazhdon, pasi kjo “vjedhje” legjitime e buxhetit do të zgjasë deri më 31 dhjetor 2026, ku bizneset që kanë refuzuar afatin e parë kanë ende shansin të paguajnë 75% të borxhit dhe të fshijnë pjesën tjetër të gjobave. Kur shteti sillet si përmbarues i butë me oligarkët dhe evazionistët, ai ka pushuar së qeni shtet i qytetarëve.
