Për shumë vite, varësia ndaj pornografisë është trajtuar si një problem që lidhet kryesisht me burrat. Por vitet e fundit, gjithnjë e më shumë gra po flasin për një realitet që për një kohë të gjatë ka qëndruar në heshtje: përdorimin e pakontrolluar të përmbajtjeve pornografike dhe mënyrën se si ai mund të ndikojë në përditshmëri, marrëdhënie dhe mirëqenie emocionale.
Një nga arsyet pse problemi është kaq pak i dukshëm është pikërisht heshtja. Turpi, frika nga gjykimi dhe ideja se “kjo nuk u ndodh grave” mund t’i bëjnë shumë persona të mos kërkojnë ndihmë edhe kur ndiejnë se sjellja po del jashtë kontrollit.
Një rishikim shkencor i publikuar në ‘Current Addiction Reports’ është fokusuar pikërisht te gratë dhe përdorimi problematik i pornografisë. Autorët theksojnë se kërkimi mbi këtë grup ka qenë historikisht më i kufizuar dhe se nevojitet një kuptim më i plotë i faktorëve psikologjikë dhe socialë që lidhen me sjelljen kompulsive.
Kur nuk është më thjesht një zakon?
Ekspertët bëjnë një dallim të rëndësishëm: të shohësh pornografi nuk do të thotë automatikisht se një person ka një varësi.
Problemi bëhet më serioz kur dikush ndien se nuk arrin ta kontrollojë sjelljen, vazhdon ta përsërisë atë pavarësisht pasojave dhe fillon të neglizhojë pjesë të rëndësishme të jetës.
Pra, pyetja kryesore nuk është vetëm “sa shpesh?”, por edhe “a po e kontrollon personi sjelljen apo po e kontrollon sjellja personin?”
Kjo është arsyeja pse studiuesit përdorin shpesh termin “problematic pornography use” (PPU) në vend të “varësisë nga pornografia”, pasi jo çdo përdorim i shpeshtë përbën një çrregullim.
Një problem që po merret më seriozisht
Se sa seriozisht po trajtohet kjo çështje tregohet edhe nga një zhvillim i fundit në Singapor.
Këshilli Kombëtar i Shërbimeve Sociale ka akorduar 5.6 milionë dollarë singaporianë gjatë tre viteve për zgjerimin e programeve të ndihmës për varësitë e sjelljes, ku përfshihen përdorimi problematik i pornografisë, lojërat dhe bixhozi.
Sipas të dhënave të raportuara nga organizatat sociale, në vitin 2024 u regjistruan më shumë se 780 raste të reja të varësive të sjelljes, nga mbi 520 raste në vitin 2020. Programi i ri synon të zgjerojë numrin e organizatave ku njerëzit mund të kërkojnë ndihmë dhe të ndërhyjë më herët.
Pse gratë kanë folur më pak për këtë problem?
Përgjigjja nuk është se gratë nuk përballen me këtë fenomen.
Studimet tregojnë se ekziston një hendek gjinor në përdorimin e pornografisë, me burra që raportojnë përdorim më të lartë në shumë popullata, por kjo nuk do të thotë se përdorimi problematik nuk ekziston te gratë.
Pikërisht për këtë arsye, studiuesit po kërkojnë të kuptojnë më mirë përvojat specifike të grave, përfshirë lidhjen mes përdorimit problematik, stresit, mendimeve negative dhe gjendjes emocionale.
Një studim i raportuar nga ‘PsyPost’ gjeti një marrëdhënie dykahëshe mes përdorimit problematik të pornografisë dhe “rumination”, pra prirjes për t’u rikthyer vazhdimisht te mendimet negative. Te gratë, një formë e kësaj prirjeje u lidh me rritje të përdorimit problematik me kalimin e kohës. Autorët paralajmërojnë megjithatë se këto të dhëna tregojnë lidhje dhe nuk provojnë se njëra shkakton domosdoshmërisht tjetrën.
Shenjat që nuk duhen injoruar
Specialistët sugjerojnë t’i kushtohet vëmendje disa shenjave: ndjenja e humbjes së kontrollit, përpjekjet e përsëritura për ta ndaluar pa sukses, shqetësimi i vazhdueshëm rreth sjelljes dhe pasojat në marrëdhënie, punë, shkollë apo jetën e përditshme.
Në këto raste, qëllimi nuk duhet të jetë turpërimi i personit.
Përkundrazi, problemi duhet parë si një çështje e shëndetit dhe mirëqenies psikologjike, ku mund të jetë e nevojshme ndihma e një profesionisti të kualifikuar.
Mesazhi më i rëndësishëm është se jo çdo përdorim i pornografisë është varësi dhe jo çdo person që e përdor ka një problem klinik. Por kur një sjellje fillon të marrë kontrollin e jetës së dikujt, të kërkosh ndihmë është shumë më e shëndetshme sesa ta fshehësh nga turpi.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron arsyeja pse zërat e grave për këtë fenomen janë të rëndësishëm: jo për të normalizuar apo dramatizuar përdorimin e pornografisë, por për të treguar se problemet e sjelljeve kompulsive mund të prekin njerëz të ndryshëm dhe se heshtja nuk i zgjidh ato.
