Skandali i fundit me videot intime ka hapur një debat që nuk duhet të mbyllet vetëm te pyetja se kush i publikoi dhe kush i shpërndau. Sigurisht, publikimi i materialeve intime pa pëlqim është i papranueshëm dhe cenon rëndë privatësinë e çdo individi.
Por ekziston edhe një pyetje tjetër, shumë më e madhe dhe ndoshta më e pakëndshme për t’u bërë: a po normalizohet imoraliteti në shoqërinë shqiptare?
Në emër të lirisë individuale, gjithnjë e më shpesh dëgjojmë se marrëdhëniet jashtë martesës janë thjesht “çështje private”. Se secili bën çfarë dëshiron me jetën e tij dhe se askush nuk duhet të gjykojë.
Nëse një person e di se përballë tij qëndron dikush i martuar, me bashkëshort dhe fëmijë, a mund të themi se çdo përgjegjësi morale zhduket vetëm sepse ligji nuk e ndalon një marrëdhënie të tillë?
Jo çdo gjë që është e ligjshme është domosdoshmërisht e drejtë.
Këtu qëndron edhe problemi i debatit publik. Jemi bërë aq të shqetësuar për të mos “gjykuar” askënd, sa rrezikojmë të mos kemi më asnjë standard për të gjykuar sjelljen. Tradhtia relativizohet si zgjedhje personale, ndërsa familja dhe besnikëria trajtohen si vlera të vjetëruara.
Dhe kur këto histori kthehen në spektakël, në meme, në klikime dhe në argëtim, kufiri bëhet edhe më i rrezikshëm. Turpi kthehet në përmbajtje, tradhtia në normalitet dhe familja në një koncept që duhet vazhdimisht të justifikohet.
Të mbrosh privatësinë e një personi nuk do të thotë të mbrosh çdo zgjedhje të tij nga kritika morale. Të dënosh publikimin e një videoje intime nuk do të thotë se duhet të quajmë normale çdo sjellje që ajo video mund të zbulojë.
Pyetja nuk është nëse duhet të rikthehemi te gjykimet publike apo te turpërimi i njerëzve. Pyetja është nëse, në emër të tolerancës, po heqim dorë nga çdo standard që mbron familjen, besnikërinë dhe përgjegjësinë ndaj tjetrit. Një shoqëri që nuk di më të dallojë mes lirisë dhe papërgjegjshmërisë rrezikon të humbasë edhe kufijtë që e mbajnë bashkë.
Ndoshta shqiptarët nuk janë bërë domosdoshmërisht më të pamoralshëm. Por është e vështirë të mos pyesim nëse jemi bërë më tolerantë ndaj sjelljeve që dikur i konsideronim të turpshme dhe të papranueshme.
