Rasti i Belinda Ballukut nuk duhet trajtuar thjesht si një përplasje mes qeverisë dhe SPAK. Ai ngre pyetje serioze për mënyrën si janë administruar tenderat publikë, kontrollin mbi përdorimin e parave të taksapaguesve dhe përgjegjësinë e zyrtarëve që kanë drejtuar institucione me buxhete të mëdha. Më 20 tetor 2026, SPAK i komunikoi Ballukut akuzat përfundimtare në hetimin që lidhet me procedura prokurimi, korrupsion të dyshuar, deklarim pasurie dhe pastrim të dyshuar të produkteve të veprës penale. Këto janë akuza që duhet të provohen në gjykatë, jo një vendim fajësie; megjithatë, pesha e tyre kërkon transparencë dhe llogaridhënie publike.
Çfarë përmban dosja?
Sipas njoftimit të SPAK, Balluku përballet me pesë kategori akuzash, disa prej të cilave përfshijnë disa episode të veçanta. E para është shkelja e barazisë së pjesëmarrësve në tendera apo ankande publike, e pretenduar në bashkëpunim në nëntë raste, sipas neneve 258/2 dhe 25 të Kodit Penal. Në dosje përfshihen gjithashtu akuza për korrupsion pasiv të personave që ushtrojnë funksione publike dhe korrupsion pasiv të funksionarëve të lartë shtetërorë, sipas neneve 259 dhe 260. Dy kategoritë e tjera lidhen me dyshime për mosdeklarim, fshehje ose deklarim të rremë pasurie dhe pastrim të produkteve të veprës penale, përfshirë dy pasuri të paluajtshme.
Tenderat dhe shuma që kërkojnë sqarim
Në fokus janë tenderi i Tunelit të Llogarasë, shtatë lotet e Unazës së Madhe të Tiranës dhe një procedurë e lidhur me punimet në godinën teknologjike të Albcontrol, nga koha kur Balluku drejtonte këtë institucion. Vlera e nëntë procedurave raportohet në rreth 1.2 miliardë euro, ndërsa veçohen dy kontrata ndërtimi me vlerë mbi 200 milionë euro. Këto shifra nuk duhen ngatërruar: shuma prej 1.2 miliardësh i referohet tërësisë së procedurave të raportuara, ndërsa ajo mbi 200 milionë euro lidhet me dy kontratat e përmendura. Çështja thelbësore është nëse konkurrenca është cënuar, nëse fituesit janë favorizuar dhe nëse vendimmarrja publike është përdorur në kundërshtim me ligjin; këtë duhet ta përcaktojë procesi gjyqësor.
Dyshimet për pasuri dhe lidhjet me tenderat
Një aspekt tjetër i rëndë i hetimit lidhet me dy pasuri të paluajtshme, për të cilat SPAK ka ngritur akuzën e pastrimit të produkteve të veprës penale. Raportimet identifikojnë dy vila në zonën e Dhërmiut dhe Palasës dhe përmendin dyshime se pronësia e tyre është fshehur përmes emrit të ish-futbollistit Igli Tare. Sipas raportimeve, njëra nga vilat dyshohet se lidhet me një përfitim të mundshëm në këmbim të favorizimit të kompanisë Eurocol në një procedurë të periudhës kur Balluku drejtonte Albcontrol. Këto pretendime janë veçanërisht serioze sepse, nëse provohen, do të ngrinin pikëpyetje jo vetëm për rregullsinë e tenderit, por edhe për përdorimin e mundshëm të pasurive për të fshehur përfitime të paligjshme; deri në një vendim përfundimtar, ato mbeten akuza dhe dyshime të hetimit.
Përgjegjësia politike dhe qëndrimi i qeverisë
Balluku është shkarkuar nga detyra në shkurt 2026, ndërsa në mars shumica parlamentare nuk miratoi kërkesën për heqjen e imunitetit të saj për masën më të rëndë të kërkuar nga SPAK. Më 20 tetor, prokuroria i komunikoi akuzat përfundimtare dhe njoftoi se po vijonte procedurat për personat e tjerë të përfshirë në të njëjtën çështje. Kryeministri Edi Rama ka mbrojtur vendimin e shumicës parlamentare, duke argumentuar se ai nuk e pengon SPAK-un të vazhdojë hetimet, ndërsa kritikët e shohin mosheqjen e imunitetit si një pengesë serioze për llogaridhënien.
Pyetja që duhet t’i drejtohet qeverisë dhe mazhorancës nuk është vetëm nëse Balluku do të shpallet fajtore, por edhe çfarë mekanizmash kontrolli funksionuan, ose dështuan, gjatë kohës kur ajo drejtonte institucione që administronin kontrata publike me vlera shumë të larta. Po aq e rëndësishme është që shumica parlamentare të shpjegojë me argumente ligjore vendimet e saj, në vend që çështja të reduktohet në një betejë politike. Paratë publike kërkojnë transparencë, ndërsa drejtësia kërkon heqjen e imunitetit ndaj Belinda Ballukut.
