Tregu valutor në Shqipëri po kalon një situatë krejtësisht të pazakontë dhe jashtë çdo logjike sezonale, duke detyruar Bankën e Shqipërisë të ndërmarrë një ofensivë agresive e të paprecedentë për të shpëtuar monedhën europiane nga zhvlerësimi i mëtejshëm.
Të dhënat më të fundit zyrtare nga buletini i institucionit qendror monetar zbulojnë se vetëm gjatë tremujorit të parë të këtij viti janë blerë rreth 140 milionë euro, çka përkthehet në një mesatare prej 1.5 milionë eurosh të tërhequra çdo ditë nga tregu.
Ky pozicionim kaq i vendosur i Bankës Qendrore synon drejtpërdrejt frenimin e forcimit të pandalshëm të lekut, i cili po gjunjëzon eksportuesit dhe po ndryshon balancat ekonomike të vendit. Nga kjo shumë totale, pjesa dërrmuese prej 95.5 milionë eurosh u ble ekskluzivisht për të ndalur rënien e euros, ndërsa pjesa tjetër prej 40.1 milionë eurosh shkoi për plotësimin e kalendarit të planifikuar për rritjen e rezervës valutore.
Ajo që e bën këtë zhvillim alarmant është fakti se tremujori i parë i vitit historikisht njihet si një periudhë e qetë, pa presione të mëdha mbi kursin e këmbimit, pasi mungojnë prurjet masive të diasporës apo të ardhurat nga kulmi i sezonit turistik.
Për të kuptuar përmasën e kësaj ndërhyrjeje, mjafton të shikohet e njëjta periudhë e vitit të kaluar, kur Banka e Shqipërisë nuk bleu asnjë euro të vetme për qëllime stabilizimi të kursit, por u mjaftua vetëm me 33.2 milionë euro për rezervën e saj. Edhe gjatë vitit 2025, blerjet për të mbrojtur euron nisën vetëm në muajin maj, gjë që dëshmon se këtë vit presioni mbi monedhën europiane është shfaqur shumë më herët dhe me një intensitet shumë më të egër, duke sfiduar hapur të gjitha parashikimet.
Euro ka vijuar rënien e saj të lirë pa u ndikuar nga ndërhyrjet agresive, duke rrëshqitur nga një kurs mesatar prej 96.54 lekësh në dhjetor, në 94.79 lekë në qershor, ndërsa në muajin korrik po i afrohet me shpejtësi nivelit kritik prej 93.5 lekësh.
Kjo tregon se forcat që po furnizojnë tregun me valutë të huaj janë shumë më të fuqishme se sa kapacitetet e menjëhershme të Bankës Qendrore për t’i amortizuar ato.
Edhe pse institucioni i publikon statistikat zyrtare me një vonesë prej tre muajsh, burime të besueshme konfirmojnë se ky ritëm i jashtëzakonshëm blerjesh ka vijuar me përmasa edhe më të mëdha gjatë tremujorit të dytë.
Në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar u blenë në total 161.6 milionë euro, ku vetëm 72.7 milionë prej tyre ishin blerje e pastër për të mbajtur kursin. Këtë vit, shifrat e tremujorit të dytë pritet të tejkalojnë çdo parashikim dhe do të zbulohen zyrtarisht vetëm pas publikimit të buletinit të radhës.
Ndërkohë, të njëjtat burime të brendshme sigurojnë se tashmë është e pashmangshme që ky vit do të shënojë një rekord të ri historik, duke thyer edhe barrierën e vitit të kaluar ku u blenë mbi 1 miliard e 29 milionë euro, duke konfirmuar se beteja për stabilizimin e kursit valutor ka hyrë në një fazë të panjohur dhe mjaft agresive.
