Një valë e paprecedentë kërcënimesh me bomba po shkakton kaos në disa vende të Europës, duke vënë në alarm aeroportet, shkollat, mediat dhe institucionet publike. Më shumë se 50 fluturime janë prekur nga këto mesazhe, mijëra shkolla kanë marrë njoftime për vendosjen e eksplozivëve, ndërsa në listën e incidenteve është përfshirë edhe të paktën një anije turistike.
Sipas raportimeve të CNN, kërcënimet janë dërguar kryesisht përmes postës elektronike dhe deri tani kanë rezultuar të gjitha të rreme. Megjithatë, pasojat kanë qenë reale: fluturime të devijuara, avionë luftarakë të ngritur në ajër, shkolla të evakuuara dhe shërbime publike të ndërprera.
Italia është ndër vendet më të prekura. Rreth 6,300 shkolla morën mesazhe kërcënuese të mërkurën, më 11 nëntor, ndërsa 3,778 të tjera u vunë në alarm të enjten. Në ditën e parë u evakuuan rreth 312 institucione, ndërsa pas ndryshimit të udhëzimeve nga qeveria italiane, të enjten u evakuuan vetëm 77 shkolla.
Kryeministrja Giorgia Meloni u kërkoi prindërve të ruajnë qetësinë dhe propozoi ndryshimin e protokolleve të sigurisë. Sipas udhëzimeve të reja, një email masiv kërcënues nuk duhet të jetë i mjaftueshëm për të evakuuar një institucion, nëse nuk ka prova konkrete për një rrezik real.
Kërcënime të ngjashme janë raportuar edhe në Skoci, Irlandën e Veriut dhe Republikën e Irlandës. Në Britani, aeroportet Heathrow dhe Birmingham vijuan punën edhe pas marrjes së mesazheve, pasi autoritetet nuk i konsideruan ato kërcënime të besueshme.
Kush qëndron pas kësaj vale kërcënimesh?
Kjo është pyetja që po shqetëson më shumë autoritetet europiane. Një nga pistat që po shqyrtohet është ajo e një fushate të luftës hibride, që synon të krijojë panik, të shkaktojë pasiguri dhe të dobësojë besimin e qytetarëve te institucionet.
Në këtë kontekst janë ngritur dyshime për përfshirjen e aktorëve të huaj, përfshirë Rusinë dhe Iranin, shtete që janë përmendur në diskutimet për kërcënimet hibride ndaj vendeve perëndimore. Megjithatë, deri më tani nuk ka prova që t’i lidhin drejtpërdrejt me këtë valë alarmesh. Presidenti francez Emmanuel Macron ka paralajmëruar kundër nxjerrjes së përfundimeve të parakohshme.
Hetimet po vështirësohen edhe nga mënyra se si janë dërguar mesazhet. Kompanitë e sigurisë kibernetike Proofpoint dhe Abnormal Security kanë identifikuar përdorimin e llogarive legjitime të emailit, të cilat dyshohet se janë marrë nën kontroll nga persona të paautorizuar. Kjo e bën më të vështirë gjurmimin e burimit të kërcënimeve dhe identifikimin e autorëve.
Ndërkohë, drejtuesi i kompanisë ajrore Wizz Air, József Váradi, ka kërkuar një reagim të koordinuar në nivel europian, me procedura të përbashkëta dhe një strukturë që të ndihmojë në trajtimin e këtyre incidenteve.
Ekspertët e sigurisë theksojnë se Europol, policitë kombëtare dhe autoritetet e aviacionit duhet të shkëmbejnë më shumë informacion dhe të krahasojnë provat teknike për të kuptuar nëse kërcënimet kanë një burim të përbashkët.
Për momentin, Europa përballet me një situatë shqetësuese: mjafton një email anonim për të vënë në lëvizje forcat e sigurisë, për të devijuar avionë dhe për të ndërprerë mësimin në mijëra shkolla. Por, ndërsa alarmet vazhdojnë, mbetet ende mister se kush po i dërgon dhe nëse pas tyre fshihet një organizatë e vetme apo disa autorë të ndryshëm.
