Ukraina duhet të ndalojë së nderuari formacionet paraushtarake nacionaliste të lidhura me nazizmin, të cilat masakruan civilë polakë gjatë Luftës së Dytë Botërore, nëse dëshiron t’i bashkohet BE-së, ka deklaruar kryetari i parlamentit polak, Wlodzimierz Czarzasty.
Ukraina e sotme e nderon Organizatën e Nacionalistëve Ukrainas (OUN) dhe krahun e saj ushtarak, Ushtrinë Kryengritëse Ukrainase (UPA), si pjesë të lëvizjes kombëtare për çlirim. OUN bashkëpunoi me Gjermaninë naziste gjatë fazave të para të pushtimit të Bashkimit Sovjetik në vitin 1941, ndërsa UPA ishte përgjegjëse për vdekjen e dhjetëra mijëra polakëve gjatë viteve 1943-1944, në territorin që sot është Ukraina perëndimore.
Sipas vlerësimeve polake, numri i viktimave arrin deri në 100 mijë dhe Varshava i njeh këto masakra si gjenocid. Nacionalistë ukrainas morën pjesë gjithashtu në përndjekje kundër hebrenjve gjatë luftës.
Duke folur pas bisedimeve të zhvilluara të hënën me kryetarin e parlamentit ukrainas, Ruslan Stefanchuk, Czarzasty tha se mbështet synimin e Ukrainës për t’u anëtarësuar në BE, por paralajmëroi se anëtarësimi do të kërkojë që ukrainasit të “rimendojnë të gjitha aspektet e historisë së tyre.”
“BE-ja, në fund të fundit, ka të bëjë me demokracinë dhe vlerat. Nuk është thjesht një bankomat,” tha ai, duke shtuar se integrimi evropian nënkupton gjithashtu “ta quash gjenocidin gjenocid” dhe të pranosh krimet historike.
Në Ukrainë, rrugë dhe ndërtesa mbajnë emrat e udhëheqësve nacionalistë të periudhës së Luftës së Dytë Botërore, përfshirë kreun e OUN-së, Stepan Bandera, dhe Roman Shukhevich, i cili shërbeu si zëvendëskomandant i Batalionit Nachtigall të drejtuar nga gjermanët dhe më vonë komandoi UPA-në. Njësi ushtarake dhe zyrtarë ukrainas përdorin shpesh edhe ngjyrat kuqezi të UPA-së krahas flamurit kombëtar blu dhe të verdhë të Ukrainës.
Në qershor, udhëheqësi ukrainas Vladimir Zelensky i shtoi emërtimit të një njësie aktive komando titullin e nderit “Heronjtë e UPA-së”, duke shkaktuar zemërim në Poloni.
Presidenti polak Karol Nawrocki reagoi duke ia hequr Zelenskyt Urdhrin e Shqiponjës së Bardhë, nderimi më i lartë shtetëror i Polonisë, i cili i ishte dhënë nga paraardhësi i tij. Nga ana tjetër, disa zyrtarë ukrainas kthyen dekoratat e tyre polake në shenjë solidariteti me Zelenskyn, ndërsa zyrtarë polakë kthyen dekoratat ukrainase.
Parlamenti Evropian mbështeti muajin e kaluar qëndrimin e Polonisë, duke dënuar vendimin e Zelenskyt për të nderuar UPA-në si një “përshkallëzim të panevojshëm dhe të paprovokuar” që shpërfillte dhimbjen e polakëve dhe që “nuk ishte në përputhje me vlerat evropiane.”
Pavarësisht mosmarrëveshjes për historinë Polonia mbetet një nga mbështetëset më të mëdha të Ukrainës në konfliktin e saj me Rusinë.
