Protestat studentore në Francë po fitojnë gjithnjë e më shumë terren, duke ngritur pikëpyetje nëse do të mbeten të kufizuara te kërkesat për arsim më të mirë apo do të shndërrohen në një lëvizje më të gjerë shoqërore. Tre javë pas nisjes së demonstratave, pakënaqësia është përhapur në mbarë vendin, ndërsa protesta të ngjashme janë zhvilluar edhe në Belgjikë dhe Itali.
Lëvizja nisi në periferi të Parisit në mesin e shtatorit, me bllokime shkollash dhe demonstrata kundër klasave të mbipopulluara, mungesës së mësuesve, kushteve të dobëta infrastrukturore dhe ditëve të gjata mësimore. Pamjet e protestuesve që u ngjitën në kolonën e Bastijës në Paris tërhoqën vëmendjen ndërkombëtare, duke rikthyer simbolikën historike të këtij sheshi, të lidhur me Revolucionin Francez të vitit 1789.
Frika për një valë të re protestash
Shqetësimi kryesor është që pakënaqësia e studentëve të bashkohet me zemërimin e qytetarëve për rritjen e kostos së jetesës dhe çmimet e larta të karburantit. Një demonstratë e planifikuar më 17 tetor ka nxitur spekulime për rikthimin e lëvizjes së “Jelekëve të Verdhë”, e cila tronditi Francën në vitin 2018.
Analistët paralajmërojnë se vendi mund të përballet me një mobilizim më të gjerë, të ngjashëm me protestat e majit 1968, kur demonstratat studentore u shndërruan në një grevë të përgjithshme dhe shkaktuan një krizë të thellë politike.
Situata rëndohet edhe nga tensionet politike dhe vështirësitë ekonomike. Qeveria e pakicës po përballet me vështirësi për të siguruar mbështetjen parlamentare për buxhetin e vitit 2027, ndërsa masat e kursimit dhe presioni mbi familjet shtojnë pakënaqësinë publike.
Mungesa e mësuesve dhe dhuna policore shtojnë tensionet
Ministri francez i Arsimit, Édouard Geffray, ka njoftuar angazhimin e 3,000 mësuesve zëvendësues për të përballuar mungesat në shkolla. Megjithatë, sindikatat e kanë cilësuar këtë masë si një zgjidhje afatshkurtër, duke theksuar se problemet e sistemit arsimor janë të kahershme.
Ndërkohë, përplasjet me policinë kanë shtuar zemërimin. Sipas të dhënave të Ministrisë së Drejtësisë, që nga fillimi i protestave janë kryer 6,877 arrestime, 86% e të cilave kanë përfshirë të mitur. Raportimet për nxënës të plagosur rëndë gjatë ndërhyrjeve policore kanë nxitur reagime nga organizatat e të drejtave të njeriut dhe shqetësim nga Kombet e Bashkuara.
Edhe pse shumë demonstrata kanë qenë paqësore, janë raportuar përleshje, dëmtime dhe zjarrvënie në disa shkolla. Sipas sociologëve, reagimi policor ka kontribuar në përfshirjen e prindërve, sindikatave dhe grupeve të tjera të shoqërisë në lëvizje.
Rrjetet sociale përshpejtojnë përhapjen e protestave
Mediat sociale kanë luajtur një rol të rëndësishëm në mobilizimin e studentëve, duke përhapur me shpejtësi pamjet nga demonstratat dhe duke u mundësuar të rinjve të dokumentojnë ngjarjet drejtpërdrejt.
Ekspertët vlerësojnë se platformat online kanë ndihmuar në krijimin e një ndjenje solidariteti mes protestuesve, megjithëse nuk mund të përcaktohet nëse kjo do të mjaftojë për ta mbajtur lëvizjen aktive në javët e ardhshme.
Protestat mbështeten edhe nga sindikatat e mësuesve dhe punëtorëve, ndërsa partitë politike akuzohen se po përpiqen ta shfrytëzojnë pakënaqësinë për përfitime elektorale. Nga ana tjetër, mbështetësit e lëvizjes argumentojnë se kërkesat e studentëve pasqyrojnë probleme më të thella, si pabarazia sociale dhe përkeqësimi i kushteve të jetesës.
E ardhmja e protestave mbetet e paqartë. Ato mund të humbasin vrullin gjatë pushimeve shkollore, por mund edhe të bashkohen me pakënaqësitë e grupeve të tjera shoqërore, duke e kthyer krizën arsimore në një sfidë më të gjerë për qeverinë franceze.
