Raporti i fundit i Departamentit Amerikan të Shtetit (DASH) për vitin 2026 ngre zërin për situatën në Shqipëri, duke e cilësuar atë si thellësisht shqetësuese për shkak të ndikimit gjithëpërfshirës të krimit të organizuar. Sipas tij, vendi vazhdon të mbetet një nyje kritike për trafikun ndërkombëtar të lëndëve narkotike dhe kanaleve të paligjshme të emigracionit, duke u paraqitur si një ekosistem i favorshëm për grupet kriminale. Më alarmante është fakti se korrupsioni në nivele të larta të qeverisjes dhe administratës publike vepron si katalizator që mundëson veprimtarinë e pandëshkuar të këtyre grupeve, duke gërryer themelet e shtetit ligjor. Raporti thekson se këto dukuri nuk janë thjesht probleme të brendshme, por cënojnë stabilitetin rajonal dhe ngarkojnë rëndë marrëdhëniet bilaterale me partnerët strategjikë perëndimorë.
Një nga theksimet kryesore të dokumentit është korrupsioni sistematik në sistemin e drejtësisë, ku pavarësia e gjykatave dhe ngadalësia e proçeseve gjyqësore vazhdojnë të jenë pengesa të pakapërcyeshme për goditjen e figurave të fuqishme kriminale. Raporti vë në dukje gjithashtu shfrytëzimin e procedurave të prokurimit publik dhe të fondeve të investimeve nga individë të lidhur me botën e zezë, duke krijuar një ekonomi paralele që shtrembëron konkurrencën e lirë. Ndërsa reforma në drejtësi ka regjistruar disa hapa formalë, DASH vlerëson se efekti i saj është ende i pamjaftueshëm për të thyer lidhjet e ngushta mes politikës dhe krimit në shumë qarqe të vendit, duke e cilësuar procesin e vetingut si të pjesshëm dhe të ndikuar nga presionet. Skenari i përshkruar krijon një hije të rëndë mbi besueshmërinë ndërkombëtare të Shqipërisë, duke e vështirësuar më tej rrugën e saj drejt integrimit evropian dhe duke i dhënë skeptikëve argumente të forta.
Ky raport shërben si një urdhëresë e qartë se mungesa e veprimit të menjëhershëm dhe efektiv do të forcojë përfundimisht perceptimin ndërkombëtar të Shqipërisë si një “shtet i mbrojtur” nga klanet kriminale. Në fund, alarmi i ngritur nga DASH nuk është thjesht një kritikë rutinë, por një thirrje e fundit për reforma thelbësore dhe ndëshkim real të korrupsionit, përpara se dëmi në imazhin dhe sovranitetin e vendit të bëhet i pakthyeshëm.
